Her kimin ki aşkı yoksa her ne kadar sureta insan olsa da hayvanlığa layıktır. Sureta insan fakat hayvan sıfatlıdır, manada o onlardan daha aşağıdır. Aşkı olmayan kişinin canı yoktur. Samirî’nin buzağısı gibi cansızdır. Her taş lal taşı değildir ey gözü görmez, basiretsiz; kimisi yakut kimisi mercandır. Âşığın sevgisi ve vefası, sıdkı ve sefası işi daima lütuf ve ihsandır. Aşksızın her sözü çekişme kavga gibidir. Kendini beğenmişliği şeytan sıfatıdır. Âşığın işi tevazu ve acizlik, çaresizlik; gözlerinden devamlı yaşlar akar durur. Âşığın işi tevazu ve acizlik, çaresizlik; gözlerinden devamlı yaşlar akar durur. Aşksızı gör ki (işi) cimrilik, alçaklık ve uğursuzluk; nefis köpeği muhafız gibi durmayı becerir. Âşığın kalbi sağlam, doğru, avucu ise cömerttir. Dost yolunda canı da kurbandır. Aşksızın gönlü daracık söyleme (bir şey). Karakış şiveli/aksanlı bir cahildir. Âşığın gönlü daima kaynar taşar. Dışarı atar incilerini, okyanus gibidir. Aşksızın her bir sözü bir ok gibidir. Dokunur sanki katı yaydan. Âşığın eğlencesi tatlıdır, şirindir. Her duası dertlere dermandır. Aşksızın her ibadeti heba olur. Âşığın küfrü dahi imandır. Âşığın neyi varsa yola saçılır (sebil etmiştir dağıtır herkese). Nesine hükme edesin, fermandır (âşıklık yolunda emirdir bu âdeta). Aşksızın yeri cehennemin en alt tabakası. Âşık için ise sekiz cennet meydandır. Her ne kadar âşık, sureta miskin fakir olsa da manada ulu bir sultandır. Her kimin aşkı varsa cahil değildir. Zira her zor iş ona kolaydır. Eşrefoğlu Rûmî’nin her bir sözü, aşk ile bir kıyısız denizdir (ucu bucağı yoktur).